سیم‌کارت الکترونیکی یا eSIM چیست و چه مزایا و معایبی دارد؟

اپل چند روز پیش آیفون ایر را درحالی معرفی کرد که در تمام نسخه‌های جهانی خود فاقد خشاب سیم‌کارت فیزیکی خواهد بود. این خانواده در عوض از eSIM استفاده خواهد کرد. به گزارش رونیوز به نقل از دیجیاتو، در این مقاله می‌خواهیم ببینیم سیم کارت الکترونیکی یا eSIM چیست و می‌تواند چه مزایا و معایبی داشته باشد.

همه ما به نحوی سیم کارت‌ها را می‌شناسیم و با آن‌ها کار کرده‌ایم. سیم کارت در واقع یک مدار مجتمع الکترونیکی بسیار کوچک است که داخل گوشی قرار می‌گیرد و اجازه می‌دهد تا از خدمات اپراتورهای همراه استفاده کنید. این قطعه اگرچه بسیار کوچک به نظر می‌رسد، اما برای همه گوشی‌های امروزی ضروری به حساب می‌آید. SIM در واقع مخفف واحد شناساننده مشترک (Subscriber Identifier Module) است که در چهار اندازه کامل، مینی، میکرو و نانو در بازار وجود دارد. سیم کارت‌ها رفته‌رفته کوچک‌تر شدند و حالا به سمت نسل بعدی خود حرکت می‌کنند، جایی که دیگر نیازی به کارت فیزیکی نیست.

eSIM یا سیم کارت الکترونیکی چیست؟

سیم کارت الکترونیکی (embedded SIM) به‌صورت پیش‌فرض در داخل گوشی قرار دارد و هرگز آن را نمی‌بینید. این فناوری از چند سال پیش در ساعت‌های هوشمند و برخی تبلت‌ها وجود داشت. در واقع eSIM اولین بار در سال 2016 معرفی شد و سامسونگ Gear S2 Classic 3G اولین دستگاهی بود که از آن استفاده کرد. اپل هم اولین بار در ماه سپتامبر 2017 در اپل واچ سری 3 به سراغ این فناوری رفت.

سیم کارت الکترونیکی (که می‌توان به نوعی به آن سیم‌کارت توکار هم گفت) نیاز به نصب سیم کارت‌های فیزیکی را که در واقع مدارهای مجتمع خارجی هستند، حذف می‌کند. این مدارها در عوض در داخل خود دستگاه کار گذاشته می‌شوند. این فناوری به کاربران اجازه می‌دهد انعطاف‌پذیری بیشتری برای جابه‌جا شدن بین اپراتورها داشته باشند. در واقع، کاربر به راحتی می‌تواند به بخش تنظیمات دستگاه برود و اپراتور دیگری را انتخاب کند. البته که برای استفاده از خدمات هر اپراتور باید در آن‌ها ثبت‌نام کرده باشید.

استفاده از eSIM چه مزایایی دارد؟

مهم‌ترین آن‌ها سهولت در جابه‌جا شدن بین اپراتورهاست. برای مثال فرض کنید از اپراتور الف استفاده می‌کنید و از پوشش یا پایداری شبکه آن خسته شده‌اید. با این قابلیت به راحتی می‌توانید در عرض چند دقیقه به اپراتور بعدی وصل شوید و از خدمات آن استفاده کنید. این مسئله به‌خصوص در مناطقی به کار می‌آید که پوشش شبکه همه اپراتورها کامل نیست و کاربران می‌توانند با تهیه طرح‌های ارتباطی اپراتورهای مختلف هر زمان که از شبکه یک اپراتور خارج شدند، به راحتی به شبکه اپراتور بعدی وصل شوند.

مزیت بعدی موضوع حمایت از محیط‌زیست است. سالانه سیم کارت‌های زیادی دور انداخته می‌شوند که در مقیاس گسترده زباله‌های زیادی را به وجود می‌آورند. به‌علاوه، اپراتورها هم می‌توانند از شر هزینه‌های تولید این قطعات و حمل و نقل آن‌ها خلاص شوند و خدمات خود را به‌صورت الکترونیکی ارائه کنند.

از سوی دیگر، حذف شکاف سیم کارت می‌تواند توانایی دستگاه‌ها برای ایستادگی در برابر آب و گردوغبار را افزایش دهد.

استفاده از eSIM چه معایبی دارد؟

با توجه به عدم دسترسی سخت‌افزاری به سیم کارت فیزیکی، ممکن است بحث محدودیت دستگاه‌ها در استفاده از اپراتورهای خاص تشدید شود. به عبارت دیگر، ممکن است محصولات بیشتری منحصراً برای اتصال به شبکه‌های مخابراتی خاص عرضه شوند و هر کدام صرفا قابلیت ارتباط با یک اپراتور را داشته باشند.

احتمالاً باید با ذخیره‌سازی شماره تلفن‌ها روی سیم کارت خداحافظی کنیم. اگرچه امروزه با توسعه اینترنت و خدمات آنلاین، اکثر کاربران اطلاعات خود را در فضای ابری ذخیره می‌کنند. اما آن دسته از کاربران که مخاطبان خود را روی سیم کارت ذخیره می‌کردند و با جابه‌جا کردن سیم کارت همچنان به شماره‌های خود دسترسی داشتند، احتمالا از این قابلیت محروم خواهند شد.

با وجود مزایایی که این فناوری برای اپراتورها به دنبال دارد، آسان‌تر شدن فرایند جابه‌جایی کاربران بین شرکت‌های مختلف برای آن‌ها مطلوب نیست. البته این ویژگی به همان نسبت که می‌تواند موجب از دست رفتن کاربران یک اپراتور شود، می‌تواند به جذب کاربران جدید برای آن‌ها کمک کند.

چه دستگاه‌هایی از eSIM پشتیبانی می‌کنند؟

اکثر گوشی‌های پرچمدار امروزی با این ویژگی عرضه شده‌اند، اما خیلی‌ها هنوز روی این قابلیت مانور تبلیغاتی نداده‌اند. اپل از سال 2018 با سری آیفون XS به بعد پشتیبانی از این فناوری را به گوشی‌هایش اضافه کرد.

سامسونگ از سال 2020 و با سری گلکسی S20 تصمیم گرفت که پشتیبانی از eSIM را به تلفن‌های خود بیاورد. گوگل هم از همان ابتدا یعنی در سال 2017 که اولین پیکسل خود را معرفی کرد، از سازگاری با eSIM خبر داد و تقریبا همه گوشی‌های این شرکت از آن زمان تاکنون eSIM داشته‌اند.

در دنیای تبلت‌ها و ساعت‌های هوشمند، همان‌طور که گفتیم ابتدا سامسونگ Gear S2 Classic 3G از این ویژگی پشتیبانی کرد. حالا اکثر ساعت‌هایی که با قابلیت ارتباط به شبکه‌های سلولی عرضه می‌شوند، eSIM دارند. این مسئله بیشتر به خاطر اندازه ساعت‌ها رعایت شده، چون این محصولات فضای کافی برای پشتیبانی از سیم کارت فیزیکی ندارند.

در میان ساعت‌های کوپرتینویی‌ها اپل واچ سری 8، اپل واچ SE، اپل واچ اولترا و نسخه‌های جدیدتر از این ویژگی بهره می‌برند. در دنیای سامسونگ هم گلکسی واچ 5 و 5 پرو به بعد به این قابلیت دسترسی دارند.

در میان تبلت‌ها، همه آیپدهای پرو که از سال 2018 به بعد معرفی شده‌اند، می‌توانند از سیم کارت الکترونیکی استفاده کنند.

نحوه فعال‌سازی و استفاده از eSIM در اندروید و آیفون

گوشی‌های معمولی با وارد کردن سیم در خشاب سیم‌کارت در شبکه مخابرات فعال ‌می‌شوند. اما این روال برای eSIM به دلیل نداشتن سیم فیزیکی، کمی متفاوت است. شما پس از خرید سرویس eSIM از اپراتور مورد نظر خود، یک QR Code از اپراتور دریافت می‌کنید که برای فعالسازی در تلفن همراه استفاده می‌شود. برای فعالسازی لازم است این کد را با گوشی خود اسکن کنید. در ادامه نحوه فعالسازی این سرویس را در گوشی‌های اندروید و iOS آموزش دادیم:

فعالسازی eSIM در آیفون

برای فعال کردن سرویس eSIM در آیفون باید ابتدا وارد تنظیمات، بخش Cellular و بعد گزینه Add Cellular Plan را انتخاب کنید. در ادامه فقط کافیست با استفاده از راهنما، کد داده شده توسط اپراتور را اسکن کنید.

فعالسازی eSIM در اندروید

در گوشی‌های اندرویدی کافیست وارد تنظیمات شوید، وارد تنظیمات اینترنت و شبکه (Network & Internet) شوید و گزینه Add را بزنید. سپس طبق دستورالعمل گفته شده فعالسازی کنید. فقط در منوی آخر گزینه Use 2 Numbers را فعال کنید. البته لازم به ذکر است این تنظیمات ممکن است در گوشی‌های مختلف، متفاوت باشد.

وضعیت eSIM در ایران چگونه است؟

تا چند سال پیش، کاربران ایرانی فقط می‌توانستند درباره‌ی eSIM بخوانند و در عمل امکان استفاده از آن را نداشتند. اپراتورهای داخلی در مقاطع مختلف از اجرای آزمایشی این فناوری خبر داده بودند، اما هیچ‌کدام آن را به مرحله‌ی بهره‌برداری عمومی نرسانده بودند.

به همین خاطر حتی اگر کاربری آیفونی مثل سری ۱۴ را از آمریکا تهیه می‌کرد، عملاً نمی‌توانست از قابلیت eSIM آن استفاده کند و مجبور بود به دنبال مدل‌هایی بگردد که همچنان درگاه سیم‌کارت دارند.

اما حالا انتظار داریم این شرایط به‌تدریج تغییر کند: همراه اول ۲۰ شهریور ۱۴۰۴ به‌طور رسمی اعلام کرد که زیرساخت‌های لازم برای ارائه‌ی سرویس eSIM را آماده کرده و فرایند پیش‌ثبت‌نام را آغاز خواهد کرد.

این اپراتور وعده داده است که به‌زودی جزئیات کامل نحوه‌ی فعال‌سازی، هزینه‌ها و مراحل دریافت پروفایل eSIM را منتشر کند. نکته‌ی مهم در اطلاعیه‌ی همراه اول این بود که با راه‌اندازی این سرویس، امکان رجیستری تمام پارت‌نامبرهای آیفون ۱۷ و حتی آیفون ایر در ایران فراهم می‌شود.

ایرانسل هم هم‌زمان از ورود رسمی خود به این عرصه خبر داد. این اپراتور یادآوری کرد که سال‌ها قبل آزمایش‌های محدودی روی eSIM انجام داده بود و حالا آماده است خدمات را به شکل عمومی عرضه کند. ایرانسل نیز مانند همراه اول تأکید کرد که جزئیات اجرایی و زمان دقیق آغاز سرویس از طریق کانال‌های رسمی اطلاع‌رسانی خواهد شد.

بااین‌حال، هنوز چند ابهام جدی باقی‌مانده است. هیچ‌یک از دو اپراتور تاریخ قطعی راه‌اندازی عمومی را اعلام نکرده‌اند و کاربران باید منتظر بمانند تا زمان‌بندی دقیق، تعرفه‌ها و روش‌های فعال‌سازی مشخص شود.