آیا قطار همکاری «پایدار» ایران و آژانس از ریل خارج شد؟
آیا قطار همکاری «پایدار» ایران و آژانس از ریل خارج شد؟با وجود اذعان مدیرکل آژانس به «سازنده و رو به جلو» بودن سفر به تهران و دیدار با مقامات ایران، سه کشور اروپایی و آمریکا، «فشار و مقابله» با ایران را به جای «دیپلماسی و همکاری» انتخاب کردند؛ با تصویب قطعنامه در شورای حکام، پیگیری اقدامات «پایدار و استوار» بر اساس آنچه گروسی در آژانس مطرح کرد، از مسیر خارج شد.
به گزارش رونیوز به نقل از ایسنا، بر اساس این قطعنامه، شورای حکام مدعی شده است، با وجود تعاملات متعدد آژانس با ایران از سال ۲۰۱۹ تاکنون، مسائل پادمانی حلنشده باقی مانده و این موضوع توانایی آژانس را برای راستیآزمایی این موضوعات تضعیف کرده است.
این قطعنامه به قطعنامههای شورای حکام در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۰ و ۸ ژوئن ۲۰۲۲، ۱۷ نوامبر ۲۰۲۲ و ۵ ژوئن ۲۰۲۴ اشاره دارد که در آن، از ایران خواسته شده بود به طور «کامل» با آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری کند و بر ضرورت و فوری بودن راستیآزمایی عدم انحراف مواد هستهای در ایران تأکید میکرد.
شورای حکام در این قطعنامهها از ایران خواسته بود که به سرعت برای انجام تعهدات قانونی خود اقدام کند و تمام اقدامات لازم را برای حل و فصل مسائل باقیمانده انجام دهد.
در قطعنامه جدید، ادعا شده است، ایران از ارائه توضیحات فنی معتبر برای وجود ذرات اورانیوم با منشأ انسانی در چندین مکان اعلام نشده در ایران کوتاهی کرده است.
منظور آژانس توضیحات درباره مکانهای تورقوزآباد و ورامین، ۲ مکان از چهار مکانی است که بر اساس اسناد و اطلاعاتی یک طرف ثالث که به آژانس ارائه و ادعا شده است که ایران در گذشته یعنی سالهای اواخر دهه ۹۰ میلادی و اواخر ۲۰۰۰ در این مکانها فعالیتهای هستهای انجام داده است.
شایان ذکر است که به گفته مقامات ایران، درباره این مکانها در چارچوب پرونده مطالعات ادعایی در سال ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ و در جریان مذاکرات هستهای به آنها پاسخ داده شده و آژانس این موضوعات را بسته است.
ایران اعلام کرده است این موضوعات از سوی رژیم صهیونیستی با نیت سوء و توام با اقدامات خرابکاری طرح شده و اسناد مورد اشاره درباره این موضوعات جعلی و ساختگی است.
در عین حال، از زمان طرح سوالاتی درباره چهار مکان (مریوان، لویزان، تورقوزآباد و ورامین)، ایران پاسخها و توضیحات خود و در مواردی اجازه دسترسی به این مکانها را فراهم کرد و این همکاری به حل ۲ موضوع از چهار موضوع یعنی (مریوان و لویزان) منجر شد اما آژانس تاکنون توضیحات ایران درباره ۲ مکان دیگر را کافی ندانسته و مدعی شده توضیحات ایران با یافتههای آژانس همخوانی ندارد.
در ادامه به بررسی درخواستهای شورای حکام از ایران در چ
آژانس در قطعنامه اول آذر، از ایران خواسته توضیحات معتبر فنی درباره وجود ذرات اورانیوم با منشأ انسانی در ۲ مکان» اعلام نشده ارائه کند؛
این ۲ مکان مربوط به ورامین و تورقوزآباد است. پیش از این موضوع فعالیت در ۲ مکان در مریوان (آباده) و لویزان (شیان) مورد سوال آژانس بود که با ارائه توضیحات ایران، این دو موضوع بسته شد؛ هر چند آژانس در گزارشهای اخیر همچنان درباره مریوان ابهاماتی را وارد میکند.
در عین حال، درباره مکانی در «ورامین»؛ ایران بارها به آژانس توضیح داده است که هیچ مکان اعلام نشدهای (که اعلام آن) طبق موافقتنامه پادمان جامع (CSA) الزامی باشد، وجود نداشته است. از این رو ادعای وجود «کارخانه در مقیاس آزمایشی اعلام نشده که بین سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ مورد استفاده قرار میگرفته است» را فاقد اطلاعات موثق و اسناد معتبر تایید شده، دانسته و ارائه این اسناد جعلی را از سوی رژیم صهیونیستی با سوءنیت میداند که آژانس نباید به آن توجه کند.
درباره مکان مورد ادعا در «ورامین»، آژانس صرفاً به تصاویر ماهوارهای بیکیفیت برای ارزیابی اینکه «کانتینرهای خارج شده از ورامین در نهایت به تورقوزآباد منتقل شدند…» اشاره کرده که از نظر ایران این تصاویر برای اثبات این ادعا، کافی و صحیح نیست، زیرا هزاران کانتینر مشابه در سراسر کشور در حال حرکت هستند.
در رابطه با «تورقوزآباد»، نیز ایران میگوید ارزیابی آژانس براساس اطلاعات و شواهد معتبر نیست. تورقوز آباد در واقع یک مکان صنعتی است که شامل انواع انبارها و اماکن نگهداری مواد شوینده، مواد شیمیایی، مواد غذایی، پارچه و منسوجات، لاستیک و قطعات خودرو، لوله و اتصالات و برخی ضایعات صنعتی است. محل مورد نظر، یک انبار ضایعات صنعتی است که جابجایی کانتینر در آن یک فعالیت معمول بوده است. جابجایی کانتینرها از یک مکان صنعتی به مکان دیگر که یک فعالیت معمول است نمیتواند دلیل محکمی برای هر ادعایی در نظر گرفته شود.
ایران در رایزنی با آژانس تاکید کرد است که در تحقیقات مبسوط در زمینه سابقه فعالیتهای انجام شده در این مکان، به استثنای خرابکاری که محتملترین نشانه است، هیچ دلیل دیگری برای وجود ذرات اورانیوم را نمیتوان درنظر گرفت.
در عین حال، ایران در رایزنیهای اخیر به آژانس اعلام کرده است که برای ارائه توضیحات بیشتر در چارچوب یک مدالیتی در راستای بیانیه مشترک ۴ مارس ۲۰۲۳ در این مورد حاضر به همکاری بیشتر است.
«لورا هولگیت» نماینده آمریکا در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین
در بند دیگر قطعنامه شورای حکام، از ایران خواسته شده، آژانس را از مکان(های) فعلی مواد و یا تجهیزات هستهای آلوده مطلع سازد و کلیه اطلاعات، اسناد و پاسخهای درخواستی را به این منظور به آژانس ارائه کند؛
آژانس بدون توجه به توضیحات ایران درباره جعلی بودن ادعاها و اسناد در مورد این مکانها، یا توضیحاتی که درباره فعالیتها در این ۲ مکان از گذشته تا به امروز انجام شده، فرض را بر این گذاشته که حتما در این مکانها فعالیت هستهای انجام شده و از سوی دیگر به دنبال این است که تجهیزات و موادی که در این مکانها بوده است و احتمالا ایران به مکانی دیگر منتقل کرده دست پیدا کند! فرضیه آژانس در این رابطه و طرح این موضوع در قطعنامه نشان میدهد تاچه اندازه این نهاد به دنبال حل فنی مسائل نیست بلکه بیشتر به دنبال بهانهگیری سیاسی است.
باید یادآور شد که موضوع فعالیتهای احتمالی هستهای ایران در گذشته، قبل از ۲۰۰۳ در چارچوب PMD و در جریان مذاکرات هستهای قبلا حل شده است.
آژانس از ایران خواسته است تا دسترسی به سایتها و مواد درخواستی و همچنین اجازه جمعآوری نمونهها در صورت لزوم را فراهم کند؛
روشن است که شورای حکام این درخواستها را درچارچوب پروتکل الحاقی و فراتر از موافقت نامه جامع پادمان مطرح کرده است، در حالی که پاسخ به این درخواستها و فراهم کردن اطلاعات و دسترسی ها در این سطح نیازمند یک تصمیم حاکمیتی از سوی جمهوری اسلامی است و بدون دریافت مجوزهای رسمی از سوی نهادهای عالی و مجلس شورای اسلامی امکان پذیر نیست.
طرح این درخواست در چارچوب قطعنامه شورای حکام، نشان میدهد سه کشور اروپایی و آمریکا تلاش دارند با استفاده از ابزار شورای حکام، ایران را به انجام تعهداتی فراتر از تعهداتش به عنوان عضو انپیتی وادار سازند. به نظر میآید خودداری ایران از پذیرش زورگوییهای اروپاییها و آمریکا، این کشورها را بر آن داشت تا درخواستهایشان را در قالب قطعنامه مطرح کنند و به عبارتی ایران را در تنگنا و فشار بینالمللی قرار دهند به شکلی که ایران نه راه پیش داشته باشد نه راه پس.
قطعنامه تاکید کرده است که ارائه اطلاعات درخواستی و امکان دسترسی از سوی ایران و راستیآزمایی توسط آژانس تحت توافقنامه پادمانی با ایران و انپیتی برای دبیرخانه آژانس به منظور گزارش این مسائل بهعنوان موارد حل و فصلشده، ضروری است. اما این شورای اشاره نمیکند که درخواستهایش، نه در قالب پادمان و انپیتی بلکه در قالب پروتکل الحاقی و توافق برجام است؛ توافقی که هیچ یک از کشورهای عضو، بندی از آن را دیگر اجرا نمیکنند!
ایران در رفع اتهام از خودش در بررسی اسناد ۲ مکان مریوان و لویزان دسترسیهای فراپادمانی فراهم کرد و اخیرا نیز در رویکردی داوطلبانه و نزدیک اجازه بازدید مدیرکل آژانس و معاونش از سایت های غنیسازی نطنز و فردو را صادر کرد.
پیش از این ایران مجوز بازدید مدیران کل آژانس را داده بود اما هر کدام از این بازدیدها به حل یک موضوع و تنش بزرگ میان ایران و آژانس منجر شد اما برخلاف ۲ مدیرکل سابق آژانس، «رافائل گروسی» نتوانست مانع از تشدید تنش در روابط آژانس با ایران شود.